Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πανεπιστήμιο Αθηνών
Τα 15 συμπεράσματα από την φονική φωτιά στην Αττική
Τρίτη, 31/07/2018

Το Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος και το μεταπτυχιακό πρόγραμμα "Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων" του Πανεπιστημίου Αθηνών έδωσαν στη δημοσιότητα μια σειρά από επιστημονικά δεδομένα και προκαταρκτικά συμπεράσματα σχετικά με τις πυρκαγιές που έπληξαν την Αττική την 23η Ιουλίου.

Τα στοιχεία παρουσιάζονται συγκεντρωτικά σε ειδικό δίγλωσσο τεύχος, που έχει ως σκοπό την άμεση ενημέρωση της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας και του ευρύτερου κοινού, μεταδιδει το ΑΠΕ.

 Τα συμπεράσματα έχουν αναλυτικά ως εξής (επισημαίνεται ότι καθώς η έρευνα και συλλογή δεδομένων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, υπάρχει πιθανότητα να μεταβληθούν κάποια συμπεράσματα):

1. Το φαινόμενο είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση πυρκαγιάς σε ζώνη μίξης δασών οικισμών (wildland urban interface), η οποία έδρασε ως ενεργή πυρκαγιά κόμης. Οι ζώνες αυτές είναι από τις περιοχές με την υψηλότερη πιθανότητα ανθρώπινων απωλειών παγκοσμίως, καθώς και στον ελληνικό χώρο. Υπάρχουν δε πολυάριθμες περιπτώσεις τέτοιων ζωνών στην Ελλάδα.

2. Κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς οι ισχυροί δυτικοί άνεμοι, ταχύτητας κατά θέσεις και κατά διαστήματα ακόμα και άνω των 90 χιλιομέτρων την ώρα (μεταξύ 17.00-21.00 στις 23/7/18), καθώς και η αλληλεπίδρασή τους με την τοπογραφία της περιοχής διαδραμάτισαν πολύ σημαντικό ρόλο στη γρήγορη μετάδοση της πυρκαγιάς και την εξάπλωσή της προς τα χαμηλότερα υψόμετρα (downslope spread).

3. Η ταχύτατη εξάπλωση της φωτιάς, συντέλεσε σημαντικά στην ελαχιστοποίηση του διαθέσιμου χρόνου αντίδρασης, γεγονός που συντέλεσε στον μεγάλο αριθμό των θυμάτων.

4. Με βάση μαρτυρίες που αναλύονται συστηματικά, προκύπτει ότι ο πληθυσμός που βρισκόταν κοντά στην παραλία, τουλάχιστον σε ορισμένες θέσεις, έλαβε πληροφόρηση για το γεγονός ότι η πυρκαγιά προσεγγίζει την ακτή, όχι με τη μορφή έγκαιρης προειδοποίησης από κάποιο φορέα, αλλά από άτομα που εκκένωναν το δυτικότερο κομμάτι του οικισμού Μάτι. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι ο πληθυσμός είχε στη διάθεσή του σχεδόν μηδενικό χρόνο μεταξύ συνειδητοποίησης του κινδύνου και απόφασης αντίδρασης.

5. Σημαντική εκτιμάται ότι είναι η ιδιαίτερη πολεοδομική διάταξη του οικισμού, η οποία ενήργησε ως «παγίδα» για τον πληθυσμό που προσπάθησε να διαφύγει. Κάποια από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του ήσαν: οδοί μικρού πλάτους, πολυάριθμα αδιέξοδα, ιδιαίτερα επιμήκη οικοδομικά τετράγωνα, χωρίς δυνατότητα πλευρικής διαφυγής, απουσία χώρων συγκέντρωσης (π.χ. πλατεία, γήπεδο). Το ρόλο οδού διαφυγής θα μπορούσε να παίξει μια οδός παράλληλη προς την ακτογραμμή αλλά μεγάλου πλάτους, που να μεταβαίνει σε διπλανούς οικισμούς.

6. Από την έρευνα πεδίου διαπιστώθηκαν ορισμένες αδυναμίες στις κατασκευές με ευαίσθητα σημεία στη στέγη, τα κουφώματα, τους περιβάλλοντες χώρους και άλλα μέρη. Παράλληλα, καταγράφηκε ένας μεγάλος αριθμός κτηρίων που καταστράφηκαν ολοσχερώς.

7. Ως πρώτη εκτίμηση, παρατηρήθηκε ότι επηρεάστηκαν κυρίως κατοικίες και κτήρια που ήταν υπερυψωμένα ή με ορόφους, με μικρότερες ζημιές στα ισόγεια και στα υπόγεια, δείγμα τυπικό μιας πυρκαγιάς κόμης. Παράλληλα, παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κτιρίων σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις, που πιθανότητα σχετίζονται με τα υλικά κατασκευής και την παρακείμενη βλάστηση.

8. Τα πρώτα συμπεράσματα που προκύπτουν με βάση μαρτυρίες που αναλύονται ακόμα συστηματικά, δείχνουν ότι η προσπάθεια διαφυγής από τον οικισμό ήταν άτακτη, δεν συνιστούσε οργανωμένη απομάκρυνση πολιτών, προκάλεσε κυκλοφοριακή συμφόρηση, λόγω και της μεγάλης συγκέντρωσης πληθυσμού και του πανικού που επικράτησε. Εκτός από τους κατοίκους υπήρχαν και επισκέπτες/τουρίστες, σημαντικό ποσοστό των οποίων δε γνώριζαν καλά την γεωγραφία της περιοχής.

9. Η μορφολογία της ακτογραμμής έκανε δυσχερή την πρόσβαση στην παραλία στα περισσότερα σημεία (κρημνώδεις ακτές), ενώ οι προσβάσιμες παραλίες ήσαν περιορισμένες, γεγονός που, σε συνδυασμό με την ελάχιστη ορατότητα και αποπνιχτική ατμόσφαιρα, συντέλεσε σε σημαντικό βαθμό στον εγκλωβισμό μεγάλου αριθμού πολιτών.

10. Θεωρείται πιθανή η αλλαγή στη συμπεριφορά της πυρκαγιάς λόγω αλλαγής στον τύπο της βλάστησης. Η πυρκαγιά ξεκίνησε από περιοχές που είχαν καεί στο παρελθόν με χαμηλή βλάστηση και μεγάλη ταχύτητα και μετέβη σε ένα χώρο που δεν είχε καεί σε πρόσφατη πυρκαγιά με ιδιαίτερα μεγάλη συγκέντρωση καύσιμης ύλης. Αυτό οδήγησε στην τροφοδότηση της πυρκαγιάς και στην έκλυση υψηλότερης ενέργειας από το Νέο Βουτζά και μέχρι την ακτή. Η πυρκαγιά ανατολικά της Λεωφ. Μαραθώνος μετατράπηκε σε πυρκαγιά που σάρωνε το σύνολο της επιφανειακής βλάστησης και των υψηλών δέντρων (ενεργή πυρκαγιά κόμης), ως ένας «τοίχος φωτιάς», ο οποίος καθοδηγούνταν από τον άνεμο (wind-driven) και επιπλέον μετέδιδε αρκετές δεκάδες καύτρες προς την ακτή.

11. Σε κτίρια με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα και τοιχοποιίες πλήρωσης που είχαν κλειστά παράθυρα, η φωτιά δεν πέρασε στο εσωτερικό των κτιρίων, με μοναδικό αποτέλεσμα μια εξωτερική επιδερμική παραμόρφωση των επιχρισμάτων, χωρίς να επηρεάσει τη στατικότητα των κτιρίων λόγω της μικρής διάρκειας επίδρασης της φωτιάς.

12. Αντιθέτως, σε όμοια κτίρια που διέθεταν ξύλινα ή πλαστικά και ανοιχτά παράθυρα, η φωτιά πέρασε στο εσωτερικό τους και η επίδρασή της ήταν μεγαλύτερη, αναπτύχθηκαν υψηλές θερμοκρασίες ιδιαίτερα από την καύση του εξοπλισμού στο εσωτερικό των κτιρίων και δημιουργήθηκαν ρωγμές που μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο τα μη δομικά στοιχεία των κατασκευών αλλά και τον φέροντα οργανισμό τους.

13. Οι ρωγμές αυτές επιδεινώνονται δυστυχώς κατά τη διάρκεια κατάσβεσης της πυρκαγιάς που έχει εκδηλωθεί σε μια κατασκευή ως εξής: το τσιμέντο λόγω της πυρκαγιάς έχει αναπτύξει θερμότητα. Κατά την ρίψη νερού, πραγματοποιείται ταχεία ψύξη και η θερμοκρασία του φέροντος οργανισμού πέφτει απότομα κατά περίπου 50-55 βαθμούς. Η θερμοκρασιακή πτώση δημιουργεί νέες ρωγμές ή διευρύνει τις ήδη υπάρχουσες.

14. Τα καλά δομημένα κτίρια οπλισμένου σκυροδέματος που ήρθαν σε επαφή με τη φωτιά είτε με καύτρες είτε με έκθεση μέσω θερμικής ακτινοβολίας είτε με απευθείας επαφή με τις φλόγες, αλλά αυτή δεν εισήλθε στα κτίρια, συμπεριφέρθηκαν πολύ καλά με μικροβλάβες στα εξωτερικά μη δομικά στοιχεία τους, κυρίως μικρορωγμές στις τοιχοποιίες πλήρωσης και αποκόλληση των επιχρισμάτων λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που αναπτύχθηκαν εξωτερικά του κτιρίου.

15. Η στατικότητα των κτιρίων που επηρεάστηκαν από την πυρκαγιά εξαρτάται από τη διάρκεια καύσης στο εξωτερικό του κτιρίου, από το αν το σκυρόδεμα έχει ασβεστοποιηθεί και σε ποιο βάθος ή αν ο χάλυβας βρίσκεται σε καλή κατάσταση λόγω της μεγάλης διάρκειας καύσης εντός του σπιτιού.

Συναφείς αναρτήσεις
Οι δύο τελευταίοι όροφοι και το rooftop bar του ξενοδοχείου COCO-MAT, στην περιοχή Μακρυγιάννη σφραγίστηκαν την Παρασκευή από το υπουργείο Τουρισμού. Η ...
Σε δύο περιοχές
Η ΔΕΗ υποστηρίζει έμπρακτα την εθνική προσπάθεια για την άμεση ανασυγκρότηση και αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων της περιοχής της Πάρνηθας, μετά ...
ΔΕΠΑ Εμπορίας
Τις δαπάνες αποκατάστασης των ζημιών που προκάλεσαν στο Δημοτικό Σχολείο Παλαγίας οι καταστροφικές πυρκαγιές στον Έβρο, αναλαμβάνει η ΔΕΠΑ ...
Στην κορύφωση του πρωτοφανούς καύσωνα
Η χειρότερη ημέρα του πιο παρατεταμένου καύσωνα που έχει γνωρίσει η Ελλάδα θα είναι , η Τετάρτη με εξαιρετικά ...
Στην Ευρώπη
Παρότι ο αριθμός των έως τώρα δασικών πυρκαγιών του 2021 στη χώρα μας παρουσιάζει σχετικά μικρή αύξηση (26%) σε ...
Οι εκλογές στην ώρα τους
Έγιναν λάθη αλλά σώθηκαν χιλιάδες ζωές, ό, τι καταστράφηκε θα ξαναχτιστεί, οι ευθύνες θα αποδοθούν αλλά στην ώρα τους ...
Σταϊκούρας - Σκρέκας
Η Ελληνική Κυβέρνηση και το Υπουργείο Οικονομικών, στο πλαίσιο της Κρατικής Αρωγής, σε συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία Ανάπτυξης ...
"Κάθε σπίτι που καίγεται είναι μία μαχαιριά"
Βελτιωμένη χαρακτήρισε την εικόνα των πυρκαγιών σήμερα ο Νίκος Χαρδαλιάς, στην πρώτη ενημέρωση στην οποία δέχτηκε να απαντήσει σε ...
Συνέντευξη για τις πυρκαγιές
Για τις καταστροφικές πυρκαγιές που άφησαν πίσω τους αποκαΐδια σε Εύβοια, Αττική, Πελοπόννησο και άλλες περιοχές τοποθετήθηκε ο πρόεδρος ...
 
 
«Γιατί δημιουργείτε ιδιωτική τράπεζα με δημόσιο χρήμα; Απαντούν: «Syriza Bank» και «Βαρουφάκης». Γνωστή η καραμέλα της προπαγάνδας», σχολιάζει ο Στέφανος Κασσελάκης με ανάρτησή του ...
Την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας στον τομέα της έρευνας και εκπαίδευσης με επίκεντρο τον κλάδο της Ενέργειας, ανακοίνωσαν το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Ε.Μ.Π) και ο Όμιλος ...
Τη σημαντική συμβολή της διαπίστευσης στην ανάπτυξη και πρόοδο της κοινωνίας και της οικονομίας μας επεσήμανε η Υφυπουργός Ανάπτυξης στην εκδήλωση του Εθνικού ...
Πρόστιμο συνολικού ύψους 120.000 ευρώ στην επιχείρηση “JMC ΑΕ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ” που διατηρούσε το ηλεκτρονικό κατάστημα www.jmctech.gr, επέβαλε ...
Τη δυνατότητα να γνωρίσουν την πλήρη γκάμα των προγραμμάτων του Deree, να ενημερωθούν για τις υποτροφίες καθώς και για όλα όσα κάνουν το ...
Σε έναν περισσότερο πολιτικό -και όχι σαρωτικό- ανασχηματισμό, με στοχευμένες αλλαγές σε υπουργεία και αρκετές αντικαταστάσεις υφυπουργών αποφάσισε να προχωρήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, πέντε μέρες ...
Αλλάζει χέρια η  ΑΕΚΟ με το Δημήτρη Μελισσανίδη να αποχωρεί από την ομάδα παραδίδοντας τα ηνία του συλλόγου στον εφοπλιστή της SeaJets, Μάριο ...
Στελέχη από το σύνολο των κομμάτων που κατάφεραν να ξεπεράσουν το 3% θα έχει η σύνθεση της ελληνικής αντιπροσωπείας στην επόμενη ευρωβουλή μετά ...
Την ευκαιρία να γνωρίσουν το Ολυμπιακό άθλημα 3x3 είχαν περισσότεροι από 3.500 μαθητές Δημοτικού και Γυμνασίου σε όλη την Ελλάδα, μέσα από το ...
«Για πρώτη φορά οι τιμές των προϊόντων στα σούπερ μάρκετ τον Μάιο είναι μειωμένες (-1,25%) σε σχέση με τον αντίστοιχο περσινό μήνα, ενώ επίσης ...
Υπεγράφη Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ), η οποία αφορά σε «Ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας πληγεισών περιοχών από τις πλημμύρες Σεπτεμβρίου 2023». Την ...
Στην παρουσίαση της μελέτης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για τις επενδύσεις στην Ελλάδα το 2023 παραβρέθηκε την Πέμπτη 30 Μαΐου 2024 ο Υπουργός ...