Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Eπιστήμη
Θαυμάστε την πρώτη μαύρη τρύπα του διαστήματος που κατέγραψε ο άνθρωπος
Τετάρτη, 10/04/2019

Οι επιστήμονες του διεθνούς Τηλεσκοπίου Ορίζοντα Γεγονότων (Event Horizon Telescope-EHT) ανακοίνωσαν ότι για πρώτη φορά «φωτογράφησαν» τη μεγάλη μαύρη τρύπα που υπάρχει στο κέντρο ενός γαλαξία, συγκεκριμένα του γιγάντιου γαλαξία Μessier 87 (Μ87).

Ή μάλλον τη «σκιά» που αυτή ρίχνει στο φωτεινό υπόβαθρο των αερίων που στροβιλίζονται γύρω της, αφού είναι αδύνατο να δει κανείς τι πραγματικά υπάρχει στο εσωτερικό της μαύρης τρύπας, από όπου δεν μπορεί να δραπετεύσει τίποτε, ούτε το φως..

Οι αστρονόμοι έχουν επιτέλους μια -έστω μικρή και θολή- εικόνα του περιβάλλοντος (του λεγόμενου «ορίζοντα γεγονότων») της μαύρης τρύπας, δηλαδή της συνοριακής περιοχής πέρα από την οποία δεν υπάρχει σημείο επιστροφής, καθώς ούτε καν το φως δεν μπορεί να δραπετεύσει. Γι' αυτό το εσωτερικό μιας μαύρης τρύπας δεν είναι δυνατό να φωτογραφηθεί, αφού απλώς είναι ...κατάμαυρο.

Τώρα για πρώτη φορά όμως έχουμε την πρώτη εικόνα από τις «σκιές» που ρίχνουν γύρω τους οι μαύρες τρύπες, οι οποίες προκαλούν ακραίες καμπυλώσεις του χωροχρόνου. Περιβαλλόμενες από στροβιλιζόμενα καυτά νέφη σκόνης και αερίων, εκπέμπουν ισχυρή ακτινοβολία και προδίδουν έμμεσα την ύπαρξη τους. Τώρα -αν μη τι άλλο- χάρη στη φωτογράφηση θα πειστούν ακόμη και οι ..άπιστοι Θωμάδες ότι οι μαύρες τρύπες δεν είναι πλάσματα της επιστημονικής φαντασίας.


Προβολή εικόνας στο Twitter

 
Το επίτευγμα, που αποτελεί ορόσημο στην αστρονομία και στην αστροφυσική, θεωρήθηκε δεόντως σημαντικό, ώστε η σχετική ανακοίνωση έγινε με έξι ταυτόχρονες συνεντεύξεις σε έξι πόλεις: στην Ουάσιγκτον (η κεντρική εκδήλωση που διοργανώθηκε από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών (NSF), στις Βρυξέλλες (διοργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη συμμετοχή του Ευρωπαίου επιτρόπου για την Έρευνα-Επιστήμη-Καινοτομία Κάρλος Μοέδας), στη Σαγκάη της Κίνας, στην Ταϊπέι της Ταϊβάν, στο Σαντιάγο της Χιλής και στο Τόκιο της Ιαπωνίας.

Μέχρι σήμερα η ύπαρξη των μαύρων οπών τεκμαιρόταν έμμεσα από τις βαρυτικές και άλλες επιδράσεις που ασκούν στο περιβάλλον τους, αλλά ποτέ κανείς δεν είχε «δει» τι υπάρχει γύρω από μια μαύρη τρύπα.

Το τηλεσκόπιο ΕΗΤ, που ξεκίνησε να δημιουργείται το 2012, αποτελείται από ένα ευρύ δίκτυο οκτώ διάσπαρτων και συντονισμένων μεταξύ τους ραδιοτηλεσκοπίων σε διάφορα μέρη του κόσμου. Αυτά δημιουργούν -μέσω της διασύνδεσης τους με τη βοήθεια της συμβολομετρίας και ενός υπερυπολογιστή- ένα ενιαίο τεράστιο εικονικό τηλεσκόπιο με μέγεθος σχεδόν όσο η Γη, το οποίο καταγράφει τις ακτινοβολίες ραδιοκυμάτων που εκπέμπονται από μια μαύρη τρύπα. Με αυτό τον τρόπο, δημιουργείται αρκετή δυνατότητα μεγέθυνσης, ώστε να απεικονισθεί η περιοχή γύρω από μια μαύρη τρύπα, του λεγόμενου «ορίζοντα γεγονότων», πέρα από τον οποίο τίποτε δεν υπάρχει επιστροφή, ούτε για το φως. Μια μαύρη τρύπα είναι μαύρη, ακριβώς επειδή δεν μπορούν να βγουν φωτόνια από εκεί.

Το ΕΗΤ, που έκανε τις πρώτες παρατηρήσεις του το 2017, διαθέτει επιμέρους «μάτια» στις ΗΠΑ (τηλεσκόπια SMT σε Αριζόνα και James Clerk Maxwell σε Χαβάη), Μεξικό (τηλεσκόπιο LMT), Χιλή (τηλεσκόπια ALMA του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου και APEX), Ισπανία (τηλεσκόπιο IRAM), Ανταρκτική (Τηλεσκόπιο Νοτίου Πόλου), Γαλλία (Άλπεις) και Γροιλανδία. Στο μέλλον ακόμη περισσότερα τηλεσκόπια αναμένεται να προστεθούν στο δίκτυο του ΕΗΤ, αυξάνοντας περαιτέρω τις δυνατότητές του.

Μέχρι τώρα το τηλεσκόπιο ΕΗΤ έχει στρέψει την προσοχή του σε δύο μαύρες τρύπες:

-Στην κεντρική μαύρη τρύπα του γαλαξία μας, γνωστή και ως «Τοξότης Α*» (Sagittarius A* ή εν συντομία Sgr A*), που απέχει περίπου 26.000 έτη φωτός από τη Γη (245 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα) και έχει μάζα τέσσερα εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από του Ήλιου μας, άρα η διάμετρος της εκτιμάται σε περίπου 44 εκατομμύρια χιλιόμετρα, κατά προσέγγιση το 10% του μεγέθους του ηλιακού μας συστήματος. Αν και φαίνεται μεγάλη, λόγω της απόστασης της από τη Γη, είναι σα να προσπαθεί να φωτογραφήσει κανείς μια μπαλίτσα γκολφ πάνω στη Σελήνη. Βρίσκεται σε φάση «ύπνωσης», καθώς δεν καταναλώνει ενεργά μεγάλες ποσότητες γειτονικών άστρων και αερίων.

-Στην κατά πολύ μεγαλύτερη και πιο ενεργή μαύρη τρύπα στο κέντρο του γιγάντιου γαλαξία Μessier 87 (Μ87) στον αστερισμό της Παρθένου, σε απόσταση 55 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη, η οποία έχει μάζα 6,5 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τον Ήλιο, συνεπώς ο ορίζοντας γεγονότων της είναι πολύ μεγαλύτερος από του Τοξότη Α*.

Σε συνέντευξη στις Βρυξέλλες, ο Κάρλος Μοέδας, Επίτροπος αρμόδιος για την έρευνα, την επιστήμη και την καινοτομία, δήλωσε: «Η λογοτεχνία συχνά εμπνέει την επιστήμη και οι μαύρες οπές κεντρίζουν εδώ και χρόνια τα όνειρα και την περιέργειά μας. Σήμερα, χάρη στη συμβολή Ευρωπαίων επιστημόνων, η ύπαρξη μαύρων οπών δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική και μόνον έννοια. Αυτή η εκπληκτική ανακάλυψη αποδεικνύει και πάλι πως η από κοινού καταβολή προσπάθειας με εταίρους σε παγκόσμιο επίπεδο μπορεί να οδηγήσει στην επίτευξη του αδιανόητου και στη διεύρυνση του ορίζοντα των γνώσεών μας.»

Η χρηματοδότηση της ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ) παρείχε σημαντική στήριξη στο EHT. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ) καθηγητής Ζαν-Πιέρ Μπουργκινιόν ανέφερε: «Συγχαίρω τους επιστήμονες από όλο τον κόσμο, οι οποίοι έκαναν αυτή την ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ανακάλυψη και διεύρυναν τα σύνορα της γνώσης. Θα ήθελα να εκφράσω την ιδιαίτερη ικανοποίησή μου για το γεγονός ότι επιστήμονες οι οποίοι χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας, συνέβαλαν αποφασιστικά σε αυτή την πρωτοποριακή ανακάλυψη. Η τολμηρή προσέγγιση της ΕΕ για τη χρηματοδότηση τέτοιου τύπου ριζικά πρωτοποριακής βασικής έρευνας οδηγεί άλλη μια φορά σε επιτυχία. Δικαιώνει, επίσης, και πάλι τον στόχο του ΕΣΕ όσον αφορά τη χρηματοδότηση έρευνας υψηλού κινδύνου/υψηλού κέρδους.»

Η διευθύντρια του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών (NSF) των ΗΠΑ Φρανς Κόρντοβα δήλωσε ότι «είναι μια τεράστια μέρα για την αστροφυσική. Βλέπουμε πλέον αυτό που δεν μπορεί να ειδωθεί. Οι μαύρες τρύπες έχουν εξάψει τις φαντασίες επί δεκαετίες. Έχουν εξωτικές ιδιότητες και είναι μυστηριώδεις για μας. Όμως, με περισσότερες παρατηρήσεις σαν τη σημερινή, αρχίζουν να αποκαλύπτουν τα μυστικά τους».

Η ανακάλυψη παρουσιάστηκε σε έξι επιστημονικές εργασίες στο περιοδικό αστροφυσικής Astrophysical Journal Letters.

Σχετικοί όροι:
Ε.Ε.
Συναφείς αναρτήσεις
Ευρωπαική Χαλυβουργία
Aντιστάθμιση του κόστους CO 2 ως και 100% διεκδικεί η ευρωπαϊκή χαλυβουργία στο πλαίσιο της δημόσια διαβούλευσης που βρίσκεται ...
Λονδίνο
Τον τερματισμό των συνομιλιών με το κυβερνών Συντηρητικό Κόμμα της Τερέζα Μέι ανακοίνωσε ο επικεφαλής του Εργατικού Κόμματος, Τζέρεμι ...
Koμισιόν
Πρόστιμα ύψους €1,07 δισ. επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις τράπεζες Barclays, RBS, Citigroup, JPMorgan και MUFG, για τη συμμετοχή τους σε καρτέλ, ...
Eυρώπη
Η χώρα δεν είναι στην ατζέντα του σημερινού Eurogroup, ξεκαθάρισε ο επικεφαλής του οργάνου σε επίμονες ερωτήσεις αναφορικά με ...
Χρηματιστήριο
Kι ενώ η αντιπαράθεση κυβέρνησης και Τράπεζας της Ελλάδος συνεχίζονται για το πρωτογενές πλεόνασμα και τον στόχο του για ...
Μάικ Πομπέο
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάικ Πομπέο αποφάσισε να μεταβεί σήμερα στις Βρυξέλλες για να συζητήσει «επείγουσες υποθέσεις», κατά κύριο λόγο σχετικά ...
Κοινή πρωτοβουλία για το Κλίμα
Κοινή πρωτοβουλία για την επιτάχυνση των δράσεων της ΕΕ για το Κλίμα, μέσω της αυστηροποίησης των στόχων για τη ...
Νέος φόρος στο διοξείδιο του άνθρακα
H  επιβολή ενός νέου φόρου στο διοξείδιο του άνθρακα- πέραν της γνωστής επιβάρυνσης από τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων- , ...
Ε.Ε.
Πιο ισχυρή από την αναμενόμενη ήταν η ανάπτυξη της οικονομίας στην ευρωζώνη, το πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της ...

Google
Η Google απέκλεισε τη Huawei από τις μελλοντικές αναβαθμίσεις του λειτουργικού συστήματος Android, ενώ παράλληλα τα νέα "έξυπνα" κινητά τηλέφωνα της κινεζικής εταιρείας ...
Λονδίνο
Τον τερματισμό των συνομιλιών με το κυβερνών Συντηρητικό Κόμμα της Τερέζα Μέι ανακοίνωσε ο επικεφαλής του Εργατικού Κόμματος, Τζέρεμι Κόρμπιν, την Παρασκευή. Oπως μεταδίδει ...
HΠΑ
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ αποφάσισε να τερματίσει την προτιμησιακή μεταχείριση της Τουρκίας, εντός των ορίων του προγράμματος που επέτρεπε ορισμένα τουρκικά προϊόντα να εισάγονται ...
Ηνωμένο Βασίλειο
Η Βρετανίδα Πρωθυπουργός Τερέζα Μέι και η ισχυρή «Επιτροπή 1922» του Συντηρητικού Κόμματος θα συναντηθούν μετά την τελευταία απόπειρα από μέρους της να ...
Τραμπ
Μπαράζ μηνυμάτων στο Twitter από τον Αμερικανό Πρόεδρο, και την Τρίτη. «Σε ένα χρόνο οι δασμοί έχουν ανοικοδομήσει τη βιομηχανία χάλυβα, ανθεί!», τονίζει χαρακτηριστικά.  ...
Facebook
Το Facebook ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι θα αυξήσει τους μισθούς για τους συμβασιούχους υπαλλήλους του στις ΗΠΑ, όπως το προσωπικό στις καφετέριες και ...
Hνωμένο Βασίλειο
Αποδεκατισμός των Τόρις στις ευρωεκλογές και, στην συνέχεια, είσοδος στο Γουέστμινστερ: αυτό είναι το σχέδιο μάχης του ευρωφοβικού λαϊκιστή Νάιτζελ Φάρατζ , το ...
Μάικ Πομπέο
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάικ Πομπέο αποφάσισε να μεταβεί σήμερα στις Βρυξέλλες για να συζητήσει «επείγουσες υποθέσεις», κατά κύριο λόγο σχετικά με το Ιράν, με ...
Τουρκία
Πηγή στο τουρκικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο πως τα γυμνάσια αυτά, η προσεχής διεξαγωγή των οποίων ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα, άρχισαν ...
Εμπορικός πόλεμος
Το Πεκίνο ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει τους δασμούς σε εισαγωγές αμερικανικών προϊόντων αξίας $60 δισ., απαντώντας στις κινήσεις της κυβέρνησης Τραμπ. Όπως μεταδίδει το ...
Ερντογάν
“Καμιά απειλή και κανένα εμπάργκο δεν θα μας σταματήσει” δήλωσε ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν και πρόσθεσε ότι θα χαλάσουν τα σχέδια εκείνων ...
Εμπορικός πόλεμος
Σε ισχύ τέθηκε σήμερα η αύξηση στο 25% των αμερικανικών δασμών σε κινεζικά προϊόντα αξίας 200 δισ. δολαρίων, κλιμακώνοντας τις σινοαμερικανικές εμπορικές εντάσεις, την ώρα ...